یادداشت دانشجویی؛
داعشی که بود! داعشی که هست

اندیشــه داعــش، اندیشــه ســلفیه جهــادی در لایــه هــای مختلف جهــان اســام و کشــورهای مختلــف  حضــور دارد و فعــال اســت. طبــق گفتــه دکتــر یاســر قزوینــی : «ایــن جریــان در بیابــان هــا و مناطــق غیــر شــهری مناطــق مختلفــی از جهــان اســام حضــور دارنــد. از شــرق کــه شــروع کنیــم، ایــن جریــان در مــاراوی فلیپیــن فعالیــت  هــای نظامــی  داشــتند کــه  شکســت خوردنــد و دوبــاره به دل جنــگل هــا رفتنــد.

به گزارش گروه سیاسی نسل برهان، در پــی پیــروزی  جبهــه مقاومــت اســامی عراق و ســوریه بــر فتنــه تروریســم تکفیــری و پایــان یافتــن ســیطره داعــش کــه بــا پاییــن کشــیدن پرچــم ایــن گــروه آمریکایی ــ صهیونیســتی در «ابوکمــال» رقــم خــورد؛ شــاهد شکســت کامل نظامــی ایــن شــجره ی خبیثــه ی ملعونــه در منطقه بودیم.

امــا ســوالات مهمــی مطــرح است مبنی  بــر اینکه آیــا مغلــوب شــدن داعش از نظر نظامــی بــه معنــای شکســت کامــل ایــن جریــان اســت؟ کــدام جریان هــا نماینــده و ادامــه دهنــده تفکــر داعــش هســتند؟ در ابتــدا نیــاز اســت زمینه هــای عینــی و ذهنــی شــکل گیری داعــش را بــه صــورت مختصــر مــورد توجــه قــرار دهیــم. ایــن گــروه آنطــور کــه خــودش بارهــا تأکیــد کــرده اســت، یــک آلترناتیــو بــرای نفــوذ منطقه ای ایــران در جهــان اســام بــه شــمار می رفــت و علــی رغــم ادعــای خافتــی اســامی در جهان اســام داشــت؛ گفتمــان خــود را بــر مبنــای دوگانــه شیعی-ســنی قــرار داد و یکــی از عوامل تقویــت و شــکل گیری داعــش در کشــورهای عــراق و ســوریه، دامــن زدن بــه تنــش هــای طائفــه ای و مذهبــی بــود.

اگــر کتــاب فقــه الدمــاء کــه در واقــع مانیفســت فقهــی و فکــری داعــش بــه شــمار مــی رود را بررســی کنیــم بــه ایــن نتیجــه مــی رســیم کــه مبانــی فکــری ایــن گــروه  بــر مبنــای یــک نزاع طائفــه ای شــکل گرفتــه اســت.

بــر این اســاس، داعــش تــاش کــرد تــا خــود را داعیــه دار حقــوق اهــل ســنت در منطقــه نشــان دهــد امــا واقعیــت آن اســت کــه داعــش  خوانشــی خــاص از ســلفیگری دارد. ایــن خوانش داعش و عملکــرد آن نــه تنهــا هیچــگاه مــورد تاییــد علمــای اهــل ســنت و نهادهــای علمــی اهــل ســنت مثــل الازهــر قــرار نگرفــت بلکــه حتی طیــف هــای مختلــف علمــای ســلفی هم بــا اســام داعشــی و عملکــرد داعــش موافــق نبــوده انــد.

مــدت بســیار کوتاهــی پــس از اعــان خافــت توســط ابوبکــر بغــدادی، بســیاری از نظریه پــردازان تاریخــی جریــان ســلفی جهــادی هماننــد قدســی، أبوقتــادة، طرطوســی َم الظواهــری و الســباعی بیانیه هــای تنــدی علیــه داعــش صــادر مــی کننــد و به شــدت بــا «دولــت خافــت» مخالفــت کردنــد. پــس از شکســت القاعــده ، تفکــر ایــن جریــان  بــه لایــه هــای زیریــن رفــت و بــه محــض فراهم شــدن بســتر مناســب داعــش ظهــور کــرد.

بســتر مناســب چنــد وجــه دارد. یــک وجــه از نظــر بســتر اندیشــه ای، یــک وجــه ضعــف نیروهــای امنیتــی  و یــک وجــه هــم همراهــی ائتــاف هــای بیــن المللــی و منطقــه ای جهــت حمایــت از ظهــور ایــن جریانــات اســت.  از لحــاظ نظامــی آنچــه اتفــاق افتــاد ایــن اســت کــه دیگــر شــهر بزرگــی در دســت داعــش نیســت ولــی ایــن بــه معنــی نابــودی تمــام و کمــال ایــن جریــان نیســت.

اندیشــه داعــش، اندیشــه ســلفیه جهــادی در لایــه هــای مختلف جهــان اســام و کشــورهای مختلــف  حضــور دارد و فعــال اســت. طبــق گفتــه دکتــر یاســر قزوینــی : «ایــن جریــان در بیابــان هــا و مناطــق غیــر شــهری مناطــق مختلفــی از جهــان اســام حضــور دارنــد. از شــرق کــه شــروع کنیــم، ایــن جریــان در مــاراوی فلیپیــن فعالیــت  هــای نظامــی  داشــتند کــه  شکســت خوردنــد و دوبــاره به دل جنــگل هــا رفتنــد.

در پاکســتان شــاهد حضــورکمرنــگ ایــن جریــان هســتیم و بیشــتر فعالیت شــان در وزیرســتان و  مرز افغانســتان اســت.  در افغانســتان فعالیــت اساســی شــان در ننگرهــار اســت و در یمــن منطقــه کوچکــی در قیفــه در البیضــاء دارنــد و در ســومالی در کــوه هــای  نفــر هســتند و در شــمال شــرق تقریبــا نیجریــه بخشــی از بوکوحــرام بــا داعــش بیعــت دارنــد و در لیبــی در بیابــان و در جــاده ســاحلی نزدیکــی ســرت هنــوز گاهــی ظهوراتــی دارنــد.

در مصــر در ســینا هســتند و در عــراق در بیــن البوکمــال والمیادیــن و در جنــوب شــدادی و در مرزهــای شــرقی ســوریه در عــراق هــم در مرزهــای غربــی و بیابــان هــای الانبــار هنــوز هســتند و در غــرب شــرقاط و غــرب الریــاض در کرکــوک و غــرب جــاده بیجــی حدیثــه و همچنیــن در بهــرز دیالــی. » ایــن مــوارد نشــان دهنــده ایــن اســت کــه داعــش هنــوز هــم بــه صــورت جغرافیایــی و فکــری در جهــان اســام حضــور  و بــه محــض فراهــم شــدن بســتر هــای مناســب عینــی و ذهنــی، ظهــور مجــدد و قدرتمندتــر ایــن جریــان ممکــن اســت.

عــاوه بــر ایــن در هــر صــورت رســانه های ایــن جریــان هرچنــد ضعیــف، هنــوز فعــال و رویکــرد و فکرشــان هنــوز جــذاب اســت.  نــه تنهــا عوامــل شــکل گیــری ایــن فکــر از میــان نرفتــه بلکــه بیشــتر هــم شــده اســت.

بــه نظــر نمــی رســد فکــر ایــن جریــان بــه ایــن زودی از بیــن بــرود و در صورتــی کــه امــت اســامی چــه شــیعه و چــه ســنی، بــه کار فرهنگــی و نــرم توجــه نکنــد، چــه بســا چنــد ســال دیگــر بــا نســلی از بازمانــدگان دواعــش برخــورد کنیم کــه مجــدد منطقــه و جهــان را بــا مشــکل مواجــه ســازند.

 

هادی خرسندی دبیر سیاسی سابق انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه ارومیه

انتهای پیام/